Het verkrijgen van een prothese
Wanneer u naar ons bedrijf wordt verwezen door uw behandelend arts naar aanleiding van uw amputatie, realiseren wij ons dat u in een moeilijke fase in uw leven verkeert. Elk mens verwerkt de amputatie op een andere manier.
Een amputatie naar aanleiding van een ongeval waarbij de amputatie snel moet worden uitgevoerd of een amputatie na langdurige ziekte en pijnklachten, worden natuurlijk verschillend beleefd.
Het is dan ook een onzekere periode voor wie zijn amputatie net heeft ondergaan.
Er spelen ongetwijfeld veel vragen door uw hoofd. Zoals, wat kan ik doen met een kunstbeen? Kan ik straks weer staan en lopen, misschien zelfs ook sport beoefenen?
Hoe zal mijn prothese er uitzien? Welke eisen stel ik aan het uiterlijk van de prothese en wat is er technisch allemaal mogelijk? Hoe lang moet ik er meedoen? Welke procedure moet ik in gaan om een prothese te krijgen en hoe ziet de financiële kant eruit?
Antwoorden op deze vragen vindt u in onderstaand artikel.
Om tot een goede en een bij u passende prothese te komen moeten een aantal stadia worden doorlopen, te weten:
• De eerste kennismaking
• Het aanmeten
• De gipsafdruk
• De vervaardiging
• De pasfase
• Oefeningen en periodieke controles
• Cosmetische afwerking
De eerste kennismaking
De eerste ontmoeting vindt meestal plaats in het ziekenhuis of revalidatie centrum, bijna altijd op een gezamenlijk spreekuur met u en uw behandelende revalidatiearts, een fysiotherapeut en de orthopedische instrumentmaker. De bedoeling van dit eerste contact is uiteraard de eerste kennismaking, want de relatie met u en de orthopedische instrumentmaker zal in de komende maanden vrij intensief zijn.
In eerste instantie zal de behandelende arts ons over u inlichten. Hij verstrekt gegevens over: reden van de amputatie, uw conditie, amputatie niveau, de belastbaarheid van uw geamputeerde been, uw leeftijd en dergelijke.
De fysiotherapeut maakt melding van de voortgang t.a.v. het zogenaamde stompzwachtelen. Dit is noodzakelijk om uw been, dat na de amputatie is gaan zwellen omdat de gestoorde circulatie het overtollige lymfevocht niet voldoende afvoert, weer slanker te laten worden. Wanneer er nog teveel vocht in de stomp aanwezig is, is het niet mogelijk een prothese aan te meten die later ook nog goed zal passen.
Het is dus noodzakelijk wanneer u snel over uw prothese wil beschikken in deze fase goede medewerking te verlenen bij het zwachtelen van de stomp. Uw fysiotherapeut zal u mogelijk trainen om dit zelfstandig te doen. Wanneer dit voor u problemen oplevert, zijn naar maat gemaakte elastische stompkousen een optie. Verder zal uw fysiotherapeut u helpen uw lichamelijke conditie op peil te brengen, want het leren lopen met een prothese vereist zeker in het begin veel energie. Ook zullen er diverse oefeningen op het programma staan om u voor te bereiden op het lopen met uw prothese. Bij deze oefeningen kan het gebruik van een tijdelijke prothese (een universele prothese die gebruikt kan worden voor meerdere revalidanten) een hulp zijn. Afhankelijk van uw lichamelijke conditie zal deze periode een aantal weken tot een aantal maanden in beslag nemen.
Het aanmeten
Het team is van mening dat de tijd is aangebroken om uw prothese aan te meten. In deze fase wordt uw inbreng heel belangrijk: wat zijn uw verwachtingen en kunnen wij hieraan voldoen, of moeten wij uw verwachtingen iets bijstellen om teleurstelling te verkomen.
Er bestaan verschillende systemen om de prothese aan het geamputeerde ledemaat te bevestigen. In samenspraak met uw arts en instrumentmaker zal een juiste keuze moeten worden gemaakt. De keuze is onder andere afhankelijk van uw te verwachten activiteitenniveau en uw lichamelijke conditie. Omdat veel systemen uit modules bestaan, zijn er achteraf nog wel aanpassingen te maken en kunt u eventueel verschillende mogelijkheden proberen.
De gipsafdruk
Het moment is aangebroken om een gipsafdruk van uw stomp te maken. Eerst wordt een zogenaamd gipsnegatief gemaakt. Gipszwachtels worden om uw stomp gewikkeld en na ongeveer 4 minuten kan de uitgeharde vorm worden verwijderd. Nu moeten ook allerlei andere maten worden genomen, zoals uw schoenmaat, lichaamslengte en gewicht. Er wordt gekeken naar eventuele standafwijkingen in het resterende been, de belastbaarheid van de stomp en de beweeglijkheid van uw gewrichten.
U moet nu ook al een schoenkeuze maken.
De schoen is namelijk nodig voor het opbouwen en uitlijnen van de prothese.
Met al deze gegevens en het gipsnegatief als basis kan het eigenlijke vervaardigen van de prothese in de werkplaats beginnen.
De vervaardiging
Van het gipsnegatief wordt een afgietsel gemaakt. Dit gipsmodel dat min of meer de vorm en afmeting heeft van uw stomp vormt het uitgangspunt voor het ‘boetseren’ van de benodigde vorm. De omvangmaten moeten worden verfijnd en bij bepaalde botstructuren moet ruimte worden gecreëerd zodat daar later geen druk op wordt uitgeoefend door de prothese. Er moeten aanhechtingsplaatsen voor de overige onderdelen van de prothese worden gevormd en het afgietsel moet volkomen glad gemaakt worden. Het vervaardigen van een goed gipspositief, waarop de prothesekoker wordt gemaakt, is één van de belangrijkste onderdelen, voor goed passende prothese.
Daarna wordt de prothesekoker eerst uit een transparant plaatmateriaal vervaardigd, door middel van een vacuümvormtechniek. Een transparant plaatmateriaal wordt in een oven verwarmd, wanneer het materiaal zijn plastische fase heeft bereikt wordt het, onder vacuüm, over het gipspositief getrokken. Omdat het materiaal doorzichtig is kan de pasvorm goed worden gecontroleerd. Het gebruikte materiaal kan ook opnieuw verwarmd worden voor het uitvoeren van kleine correcties.
Het gipsmodel wordt bewaard om later een definitieve koker te kunnen vervaardigen.
Aan de koker wordt een adapter verbonden, aan deze adapter kunnen een groot aantal elementen uit prothese systemen worden gekoppeld. Wanneer alle onderdelen zijn gemonteerd en de maatvoering is gecontroleerd kan de pasfase beginnen.
Voor het maken van de eerste koker heeft de werkplaats minimaal 5 werkdagen nodig.
De pasfase
Nu breekt het moment aan dat u het proefmodel van de prothese voor het eerst kunt passen. Wees er op bedacht dat uw eerste kennismaking van uw prothese wel eens zou kunnen tegen vallen. Uw prothese ziet er nog niet mooi uit!
Als eerste wordt de pasvorm gecontroleerd. Als die in orde is kunt u staan. U zult drukpunten voelen en in deze fase is het belangrijk te laten weten wat u voelt, want de plaatsen waar de prothese druk uitoefent op de stomp moeten worden gecorrigeerd. De lengte van de prothese wordt eventueel iets aangepast.
Daarna kunt u, in een looprek of aan een loopbrug enkele stappen lopen, zodat uw looppatroon kan worden bekeken en de prothese kan worden uitgelijnd.
Wanneer dat in orde is, gaat u met de fysiotherapeut oefenen in het lopen en bewegen met de prothese.
Op een controleafspraak enige tijd later kan worden bekeken of er nog aanpassingen nodig zijn.
Oefenfase en periodieke controles
In deze fase zal de fysiotherapeut zich vooral bezig houden met alle vaardigheden die noodzakelijk zijn om u zo goed mogelijk met uw prothese te kunnen laten functioneren. De oefeningen kunnen bestaan uit het aan en uit doen van uw prothese, staan en lopen, evenwicht oefeningen indien u uit balans zou raken. Het kunnen lopen met elleboogkrukken, fietsen, naar het toilet gaan, zelfs valoefeningen kunnen worden getraind. Aan werkelijk alles wordt gewerkt. U zult ook kunnen deel nemen aan groepstrainingen, de zogenaamde prothesegroep.
Ook de ergotherapeut kan een belangrijke bijdrage leveren indien er thuis aanpassingen noodzakelijk zijn. De maatschappelijkwerker kan behulpzaam zijn bij het werken aan sociale en maatschappelijke problemen waar u mogelijk voor staat. De revalidatiearts heeft vele specialisten om zich heen, om u met een compleet behandelplan veder te helpen. In deze fase van de revalidatie zal de orthopedische instrumentmaker u regelmatig zien en met u en het team de voortgang evalueren en zonodig wijzigingen aan brengen. Soms is het noodzakelijk tussentijds een nieuwe prothesekoker aan te meten i.v.m. atrofie (slinken van uw stomp) Ook moet u er rekening mee houden dat er een wondje kan ontstaan door overmatige druk van uw prothesekoker. In dat geval kan de revalidatiearts besluiten het gebruik van de prothese even te staken en eerst het wondje de gelegenheid te geven om te genezen. Uiteraard zal de prothesekoker moeten worden aangepast om herhaling van het probleem te verkomen.
Na alle verfijningen wordt het dan tijd de prothese verder af te werken, te verstevigen en van een mooi uiterlijk te voorzien.
De cosmetische realisatie
Van uw gezonde been worden de maten opgenomen en er wordt een tekening gemaakt van het vooraanzicht en het zijaanzicht, soms wordt er een digitale foto gemaakt als aanvullende informatie t.a.v. kleur en vorm. Zo krijgt de prothese hetzelfde uiterlijk als uw gezonde been. Het prothesebeen wordt van een lichtgewicht schuim gevormd. Een kous zorgt voor de afwerking. Een andere mogelijkheid is een afwerking met een rubber laagje. Een mooi, maar jammer genoeg kwetsbaarder resultaat. Als er nog aanpassingen moeten kunnen worden gemaakt is deze techniek niet bruikbaar. Niet alle zorgverzekeraars zullen deze afwerking vergoeden.
Dan wordt een definitieve koker gemaakt. Alle onderdelen worden stevig bevestigd. De prothese wordt op stevigheid en kwaliteit gecontroleerd.
Voor de afwerkfase zijn twee werkdagen nodig.
Bij de aflevering van de uiteindelijke prothese zult u een brochure krijgen. Daarin wordt beschreven wat wel en niet met de prothese mogelijk is. Er zal ook een productpas aan u mee gegeven worden waar alle toegepaste onderdelen van uw prothese in vermeld staan en de garantietermijn. Het eventuele onderhoud van de prothese zal met u worden doorgenomen. Indien u in dit stadium nog vragen heeft, zullen wij deze graag voor u beantwoorden.
Tevens wordt er met u en het team en controle afspraak gemaakt. Voor de algemene informatie t.a.v. protheses kunt u naar de rubriek ‘algemene informatie beenprothese’ op deze website kijken.
Afsluitend
Het doel van deze informatie is natuurlijk om u een indruk te geven wat u in de komende periode zult gaan doormaken. Directie en de medewerkers van Noppe Orthopedietechniek stellen zich ook ten doel mensen die een amputatie hebben ondergaan weer zo optimaal mogelijk deel uit te laten maken van onze samenleving.
Vele factoren spelen een rol bij het functioneringsniveau dat u zult kunnen behalen. Voor sommigen is het al een hele prestatie even uit de rolstoel te kunnen stappen. Anderen zullen met de prothese leren fietsen of hardlopen; vergelijk uzelf niet teveel met lotgenoten: iedereen die met een prothese leeft, levert een topprestatie!
Veel succes tijdens uw revalidatie en mogelijk tot ziens.